Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich RP Okręg Pomorski Okręg Bydgoski Okręg Poznański Okręg Szamotulski Okręg Leszczyński Okręg Ostrowski Okręg Śląski Okręg Krakowski Okręg Centralny Okręg Zachodniopomorski
plenfrdeitrues

Rys historyczny Kurkowych Bractw Strzeleckich

Rys historyczny Kurkowych Bractw Strzeleckich.

Z dziejami polskich miast nierozerwalnie związane są bogate, wielowiekowe tradycje bractw strzeleckich. Najstarsze bractwa, takie jak w Świdnicy, Krakowie, czy w Poznaniu, powstały już w połowie XIII w.

Z upływem lat zmieniał się charakter ich działalności. Niemniej formy podstawowej działalności i społeczne funkcje bractw kurkowych, chociaż z konieczności uwspółcześnione, w ogólnym zarysie przetrwały niezmienione.

Wykorzystując szerokie możliwości, kształtowały tradycyjne po­stawy patriotyczne, preferowały aktywność społecznikowską na rzecz lokalnych środowisk, w codziennej działalności czytelne były chrześcijańskie tradycje. Nie stronili równocześnie bracia kurkowi od bogatego życia towarzyskiego, uroczystości tradycyjnie zamykały biesiady z nieodłącznymi szklanicami piwa brackiego.

Miarą atrakcyjności organizacji może być ilość bractw oraz mimo nie małych powinności stabilna liczba członków. Odrodzenie pań­stwowości po I wojnie stworzyło przed bractwami wiele problemów prawnych i organizacyjnych. Próbą przezwyciężenia tych trudności była inicjatywa grupy działaczy bractwa poznańskiego, a zwłaszcza wybitnego propagatora strzeleckich tradycji Jana Łuczaka, powołania organizacji jednoczącej bractwa strzeleckie. 7 sierpnia 1922 r. w sali poznańskiego "Bazaru" spotkało się 133 delegatów w przeważającej mierze z terenu Wielkopolski i powołali Zjednoczenie Bractw Strzeleckich Zachodnich Ziem Polski, przyjmując równocześnie pier­wszy statut. Nowo powstałe Zjednoczenie jako naczelny cel swej działalności przyjęło: "krzewienie tradycyjnego strzelectwa obywatelskiego, szerzenie idei bractw strzeleckich, budzenie świadomości poczucia obowiązków obywatelskich i państwowych względem Rzeczpospolitej Polskiej"...

Pierwszym prezesem został wybrany dr Zygmunt Głowacki. W 1923 r. w Poznaniu zwołano I kongres połączony ze zjazdem delegatów, w którym oprócz delegatów Bractwa z Poznania licznie uczestniczyli delegaci z Bractw Wielkopolski i Śląska. Przyjęto również wzór odznaki Krzyża Zjednocze­nia, który jest używany przez nas do dziś.

1926 r. na IV Zjeździe Delegatów w Żorach poświęcono sztandar Zjednoczenia i podjęto uchwalę o rozpoczęciu wydawania miesięcznika "Proporzec”. Kolejny V Kongres Zjednoczenia, zwołany w następnym roku do Grudziądza, po długiej i ożywianej dyskusji przyjął obecnie obowiązującą nazwę: Zjednoczenie Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczypospolitej Polskiej. Bractwa o średniowiecznym rodowodzie coraz częściej zaczęły używać nazwy "kurkowe". Na kongresie grudziądzkim zatwierdzono i przyjęto klejnot króla Zjednoczenia, ufundowany przez Józefa Lipińskiego z Mikołowa. Znacznym sukce­sem zarządu był akces do Zjednoczenia Krakowskiego Towarzystwa Strzeleckiego, co pozwoliło na utworzenie Okręgu Krakowskiego oraz na coraz bliższe kontakty z Mieszczańskim Towarzystwem Strzeleckim ze Lwowa.

W 1929 r. nowym prezesem Zjednoczenia został inicjator jego powołania Jan Łuczak. Na zorganizowanym w tym samym roku Kongresie w Poznaniu przyjęto Hymn Zjednoczenia na melodię „Marsz strzelców” z 1863 r., który towarzy­szy nam po dzień dzisiejszy.

W latach 1930-1931 ukształtowała się struktura okręgowa, w 11 okręgach skupionych były 132 bractwa, liczące łącznie ok. 8.000 członków. Z ogólnej liczby 50 bractw działało na terenie 4 okrę­gów wielkopolskich, zaś Poznań był niekwestionowanym centrum. W 1931 r. nowym prezesem Zjednoczenia wybrano Aleksandra Rataj­czaka, zaś po jego nagłej śmierci, jeszcze w tym samym roku, prezesem został Stanisław Maciejewski.

W 1934 r. do Zjednoczenia przyjęto Związek Polskich Towa­rzystw Strzeleckich z Francji. Ogromnym sukcesem okazał się ostatni z przedwojennych kongresów, zorganizowany w 1936 r. w Gdyni. Kongres wypadł imponująco. Mimo znaczących odległości na zbiórce przed siedzibą Komisariatu Rządu stanęło 856 braci reprezentujących 89 bractw, nad ich głowami łopotały 63 sztandary. Około 300 uczestni­ków dojechało w późniejszym terminie. W obliczu rosnącego zagrożenia ze strony III Rzeszy, symboliczny wymiar miały zaślubiny polskich bractw strzeleckich z Bałtykiem.

Próbując dokonać bilansu tamtych lat trzeba dostrzegać, że po­wołanie Zjednoczenia dawało możliwość upowszechnienia nowych form współzawodnictwa w skali kraju i okręgów, co wydatnie podnosiło rangę strzeleckiego sukcesu. Zjednoczenie doprowadziło do przy­wrócenia polskiego oblicza ruch poprzez powrót do polskich tradycji i zwyczajów. Zyskało wysoką rangę i uznanie, a jego miarą były bez­pośrednie kontakty z Prezydentem RP i Prymasem. W chwili stworzenia ekonomicznych i organizacyjnych podstaw umożliwiających dalszy rozwój dziejowy, najboleśniej dotknął nasz ruch kataklizm II wojny światowej.

Druga wojna światowa przerwała na kilka dziesięcioleci rozwój tradycji bractw strzeleckich w Polsce. W pierwszych lalach po jej zakończeniu ówczesne komunistyczne władze zakazały działalności bractw strzeleckich podobnie jak większości stowarzyszeń. Rozproszeniu i częściowemu zniszczeniu uległa spuścizna historyczna i materialna strzeleckich organizacji, wydawało się, że nieliczne okruchy da się ocalić jedynie na kartach książek i w muzealnych salach.

Kasiek © 2013.